Hendrikus Kwak - 66

Gezinsblad van Hendrikus Kwak & Marie Elisabeth Schurink

Hendrikus Kwak

Maria Elisabeth Schurink

Melkrijders bij de zuivelfabriek

Bidprentje Hendrikus Kwak
24 juni 1950

Bidprentje Mina Dorsthorst
13 december 1989

Hendrikus (Hendrik) Kwak [66], zn. van Bernardus (Bernard) Kwak [62] (Wegwerker) en Johanna Maria Hösing [63] (Zonder),

geb. te Winterswijk op 19 jun 1867, ged. RK te Winterswijk op 19 jun 1867,

Landbouwer, melkrijder  en speuleman (accordionspeler), Stiefvader van de Kwaks-Dorsthorst uit Meddo.

ovl. (83 jaar oud) te Winterswijk Meddo op 24 jun 1950, begr. te Winterswijk op 28 jun 1950.

♥ tr. 1. (53 jaar oud) [688] te Winterswijk 1920/120 op 17 sep 1920

met Maria Elisabeth (Mi-Je) Schurink [1153] (43 jaar oud), RK,

Uit dit huwelijk geen kinderen.


    Mi-je was voor dat ze met Henrik trouwde als twee keer getrouwd geweest. Haar beide mannen overleden aan TBC. Onderstaand haar overleden mannen. 


    Maria Elisabeth (Mi-Je) Schurink [1153]

    ♥ tr. 1. (Gradus ongeveer 33 jaar oud) (1) [708] te Winterswijk 1905/72 op 8 sep 1905

    met Gradus Johannes Dorsthorst [2232],

    geb. te Winterswijk circa 1872,

    Kleermaker.

    Uit dit huwelijk drie kinderen,

    1. Hendrik [1448]. geb 1906
    2. Mina [1154]. geb. 1908
    3. Johanna  [ ] geb. 1910. overl. 13 sep 1911.

    ♥ tr. 2. (Johannes ongeveer 39 jaar oud) (2) [709] te Winterswijk Winterswijk 1915/54 op 18 jun 1915

    met Johannes Lemeler [2233],

    geb. te Lichtenvoorde circa 1876,

    landbouwer. 

    Uit dit huwelijk geen  kinderen:

    "As alles metlöp, hew optocht"
    In onze aangetrouwde familie kennen we een spölleman (speelman). Dat was Hendrik Dorsthorst [1448] de zoon uit het eerste huwelijk van Maria Elisabeth Schurink [1153] en Gradus Johannes Dorsthorst 2232] uit Meddo. Na het overlijden van Gradus huwde Marie haar tweede man: Johannes Lemeler. Ook deze overleed al vrij snel en Mi-je huwde voor de derde keer. Nu met Hendrikus Kwak [66]. De zoon van Bernardus Kwak Johanna Maria Hösing. En zo kwam Hendrik, muzikant voor bruiloften en partijen in onze familie.


    Hendrik woonde jarenlang aan de Kottenseweg op Esman het ouderhuis. Hij was een echte vrijgezel, wars van enig protocol en niet al te nauwkeurig. Hendrik was melkrijder van beroep. Hij haalde bij de boeren in de wijde omgeving de melk op die vervolgens naar de Winterswijkse Coöperatieve Zuivelfabriek werd gebracht. Hij had geen enkele interesse in huishouden en had bijvoorbeeld de gewoonte om maar één keer per week af te wassen. Alle afwas stond altijd op de grond. De kinderen van zijn broer Gerhard gingen graag bij hem bezoek en diens dochters deden dan meteen maar even de complete huishouding.


    Op een gegeven moment vonden vrienden en kennissen dat hij maar eens aan de vrouw moest en toen hebben enkele bekenden hem gewezen op Mi-Je Schurink, een weduwe uit Meddo. Absoluut geen schoonheid en iemand die zich net als Hendrik zeker niet met het uiterlijk schoon bezighield.


    Maria Elisabeth (Mi-je) Schurink was drie keer getrouwd. De eerste keer met Gradus Johannes Dorsthorst en de tweede keer met Johannes Lemeler. Beide mannen waren kleermaker van hun beroep en overleden aan TBC. Ze had drie kinderen uit haar eerste huwelijk met Gradus Johannes Dorsthorst. Hendrik (1906), Mina (1908), en Johanna (1910). De laatste dochter overleed elf dagen na haar eerste verjaardag op 13 september 1911. Tijdens haar tweede huwelijk met Johannes Lemeler kreeg ze geen kinderen.
    Mi-Je leefde op de boerderij Elferink ‘Brooksnieder’ in Meddo.

    Hendrik Kwak leerde Mi-je kennen op voorspraak van de kroegbaas van café Spiekerman uit Meddo. Deze vertelde dat hij wel een goede vrouw voor hem had.Hij stuurde hem naar Mi-je. Om kennis met haar te kunnen maken vroeg hij zogenaamd naar de weg terwijl hij die, als melkrijder, wel kon dromen. Zo ontstond het contact. Veertien dagen later was hij alweer op visite maar nu met afgeschoren snor. Waarschijnlijk omdat Mi-je er niet van hield. Uiteindelijk zijn ze op 17 september 1920 getrouwd. Hendrik was toen 53 en Mi-je 43 jaar. Ze gingen in eerste instantie wonen op het ouderhuis van Herman in Kotten. Hendrik Kwak kreeg dus op latere leeftijd ineens twee stiefkinderen. Ze verhuisden mee naar Kotten.

    Het paar heeft ongeveer 9 jaar in Kotten gewoond waarna ze voorgoed vertrokken naar de Wandershoeve in Meddo. Voor zover is na te gaan werd de boerderij door Hendrik Kwak gekocht.

    Wandershoeve Meddo circa 1952

    Hendrik overleed op 24 juni 1950 op de gezegende leeftijd van 83 jaar. Zijn vrouw Mi-je Schurink overleefde hem ruim 3 jaar en overleed op 27 februari 1954. Zij was toen 76 jaar.

    Mina
    Stiefdochter Mina Dorsthorst werd geboren op 1 juni 1908 en heeft als jonge vrouw een tijd op de Wandershoeve in de huishouding gewerkt. Ook diende ze enige tijd bij Hageman: één van de naobers. In 1952 vertrok ze naar het toenmalige Antoniusgesticht in Eibergen waar ze werkte als huishoudster en waar ze zich in de avonduren bezig hield met het bedienen van de telefoon. Daarnaast was ze gek op zingen en liet dat ook graag horen. Ze bleef haar hele leven ongehuwd. Toen ze 65 werd bleef ze wonen op Antonius dat intussen was omgedoopt tot ‘Whemerhof’. In totaal bleef ze daar maar liefst 37jaarenoverleedop13december1989.



    Hendrik
    Stiefzoon Hendrik Dorsthorst, geboren op 2 september 1906 vervulde zijn dienstplicht bij de Gele Rijders in Arnhem. Als Achterhoekse boerenzoon werd je vrijwel altijd bij de Huzaren of Gele Rijders ingedeeld, omdat men wist dat deze mannen goed met paarden overweg konden


    'Als iedereen meeloopt hebben we een optocht

    Hendrik Dorsthorst als Gele Rijder

    Uniform Gele Rijders

    De Gele Rijders is de rijdende Artillerie, opgericht op 21 februari 1793. Willem de V zag in de rijdende artillerie destijds een tactisch voordeel voor het Staats leger. Het huidige uniform ontstond na de afscheiding van de Zuidelijke Nederlanden in 1840. Het resultaat was een donker-blauw met geel uniform. In de jaren dertig vond er een moderniserings-slag plaats en nam het Corps afscheid van de paarden en werd gemotoriseerd. Dat stuitte op veel weerstand bij de traditiegetrouwe Rijders.

    Hendrik Dorsthorst trouwde op 4 september 1935 met Johanna Maria Eijssink uit Meddo en bleef wonen op de Wandershoeve in Meddo. Zijn dochter Annie Dorsthorst was jaren later dienstmeisje, zoals dat toen heette, bij slager Gerrit Kwak aan het Weurden 38a in Winterswijk. Zij was één van de 16 kinderen die Herman ondanks zijn drukke bestaan als boerenspölleman op de wereld zette.

    Trouwfoto Hendrik Dorsthorst en Maria Eijssink


    Trekzak of harmonica.

    Het verschil tussen deze twee instrumenten is dat de harmonica bij het in- en uitrekken een andere toon weergeeft. De muziek wordt daardoor veel hoekiger. De trekzak geeft bij beide bewegingen het zelfde geluid. De trekharmonica geeft daardoor een veel minder afgerond geluid. Het geluid is veel pittiger.


    Jaarlijks zijn er bij Erve Kots in Lievelde Achterhoekse muziekdagen. Daar kun je kennis maken met de oude muziek.

    Tweede hands is wellicht nog het leuke boekje verkrijgbaar van de hand van Cees Tempel. Het heet: Muziek en dans uit Oost-Nederland. Daarin worden verschillende dansen uitgebreid beschreven.

    Familie Dorsthorst
    vlnr. staand: Imelda, Leo, Marga, Frans, Willie, Lowie, Bennie, Fien, Annie, Joep, Agnes.
    Zittend: Paul, Marietje, vader Hendrik, moeder Anna, Jan, Dinie.


    Het overgrote deel van de familie Dorsthorst woont anno 2015 nog steeds in Meddo en omgeving. Onderstaande foto werd, in een opwelling, gemaakt in circa 1968 toen ze op een keer allemaal bij elkaar waren.

    Hendrik Dorsthorst in de Winterswijkse Courant

    Spölleman

    Het is niet bekend of Gradus Dorsthorst zelf erg muzikaal was. Zijn zoon was dat echter wel. Hij was namelijk naast zijn werkzaamheden op de boerderij ook ‘spölleman’ (speelman) en bespeelde de trekharmonica. Een instrument dat veel in de Achterhoek werd gebruikt. Hij kreeg op 10-jarige leeftijd zijn eerste trekzak. Hij was een rasartiest die zich zelf het spelen had bijgebracht. Een situatie die bij muziekminnende boerenknechten vroeger wel vaker voor kwam. De lange winteravonden boden daartoe meer dan voldoende mogelijkheden. Herman speelde ook altijd alleen, hij was geen lid van een vereniging. Dat trok hem absoluut niet aan. Hij kon meteen al een ‘Modergödsliedjen spöllen’ (Marialiedje spelen) zoals hij zo mooi aangeeft in een interview in de Winterswijkse Courant. Niemand gaf hem aanwijzingen, nooit leerde hij noten lezen.


    “Ik spölle zuver op mien geveul”, aldus Hendrik. “Ik spölle met gemak veur doezend leu moar proaten veur zonne hoop volk kan ik neet. Ik zinge d’r ook neet bi-j. Ik bun ne gewonen spölleman."
    (Ik speel met gemak voor duizend mensen maar praten voor zo’n hoop volk kan ik niet. Ik zing er ook niet bij. Ik ben een gewone speelman.)


    Hendrik Dorsthorst trok langs de boerderijen om iedereen met zijn muziek te vermaken. Spöllemannen waren dan ook graag geziene gasten. Ze speelden op bruiloften en kermissen en vermaakten jong en oud. Vooral op de bruiloften waren ze dominant aanwezig. Die werden namelijk niet in een zaaltje gehouden maar toen nog op de ruime deel. De speelman kreeg dan meestal een vaste plaats aangewezen op de Hilde of op een aanwezige bedstee. Daar had hij een goed overzicht en kon zo het feest sturen.


    Voor de boer die de muzikant had uitgenodigd was het zaak om de musikant  goed ‘nat’ te houden (van veel borrels te voorzien), zodat een voortdurende stroom van muziek te horen was. Want muziek was en is nog steeds een belangrijk gebeuren in de Achterhoek. “As alles metlöp,hew optocht” (als iedereen meeloopt hebben we een optocht) is een bekend Achterhoeks gezegde.


    Hendrik zal  beslist een groot aantal bekende dansen op zijn repertoire hebben gehad zoals: de Duitse Polka, de Haoksebarger, de Sint-Jaopiks dans, de rozendans en een wat moderne dans als de Veleta. Dansen die anno 2015 nauwelijks meer worden gespeeld.


    Johanna Maria Eijsink overleed op 26 september 1970. Ze werd 58 jaar. Hendrik overleed op 94 jarige leeftijd in Winterswijk op bejaardencentrum De Pronsweide op 17 oktober 2000. Een kleurrijke muzikant was niet meer.
    Zijn kinderen die nog regelmatig bij elkaar op bezoek komen spreken vol liefde over hem

    Hendrik Dorsthorst

    Johanna Maria Eijssink

    Annie Dorsthorst. dienstmeisje van slager Kwak met Fons en Robert Kwak circa 1956

    Femielie

     

    Webmaster Gerhard Kwak

     

    Website van de Achterhoekse & Twentse families Kwak, Elschot, ten Thij en Goossen.

     

    Neem contact op met:

     

    Adres: Wielseweg 3-57, 3896 LA Zeewolde

    Email: g.kwak@kpnmail.nl

     

    © 2018 - 2020 Gerhard Kwak, Zeewolde.  All Rights Reserved