Willem Franciscus Kwak - 67

Gezinsblad van Willem Kwak

       met Elisabeth Wienken & Maria Weddeling

Willem Kwak en Elisabeth Wienken

Bidprentje
Elisabeth Wienken
1904


Broeder Johan

Gezinsblad van Elisabeth en Willem Franciscus Kwak

 

Willem Franciscus Kwak [67], zn. van Bernardus (Bernard) Kwak [62] (Wegwerker) en Johanna Maria Hösing [63] (Zonder),

geb. te Winterswijk op 2 mei 1869, ged. RK te Winterswijk op 2 mei 1869,

Timmerman, Meubelmaker,

ovl. (83 jaar oud) te Öding [Duitsland] op 15 aug 1952 (Bidp), begr. te Öding [Duitsland] op 15 aug 1952,

♥ tr. 1 (resp. ongeveer 32 en ongeveer 26 jaar oud) [361] circa 22 nov 1901

met Elisabeth Wienken [1207], dr. van Wienken Wienken [1204] en Nn Nn [1205],

geb. te Ramsdorf [Duitsland] op 28 feb 1875, ovl. (28 jaar oud) te Südlohn [Duitsland] op 24 feb 1904.

Uit dit huwelijk een zoon:

 

  1. Johan [959],
    geb. te Öding [Duitsland] op 31 mrt 1903,
    Broeder, Timmerman,
    ovl. (80 jaar oud) te Valkenburg op 20 sep 1983 (Bidp). Broeder bij de Oblaten der onbevlekte maagd Maria te Valkenburg.

 


♥ tr. 2. (resp. 35 en 30 jaar oud)  [282] te Südlohn [Duitsland] op 21 nov 1904

met Maria Weddeling [953] Genoemd: Wedeling-Leihaus, dr. van Weddeling Weddeling [1423] en Elisabeth Weddeling-lLeihaus [1425],

geb. te Holthausen [Duitsland] op 25 mei 1874, ovl. (44 jaar oud) te Südlohn [Duitsland] op 18 feb 1919.

Uit dit huwelijk 7 kinderen.


    1. Elisabeth M.W. [958],
      geb. te Öding [Duitsland] op 4 dec 1905, ged. te Öding [Duitsland],
      ovl. (79 jaar oud) te Apeldoorn, begr. te Apeldoorn bidp op 7 jan 1985,
      ♥ tr. (resp. 30 en 28 jaar oud) [284] te Apeldoorn op 17 mei 1936
      met Albertus Bernardus de Haan [961],
      geb. op 15 okt 1907,
      Cocoswever,
      begr. in 1972.
      Uit dit huwelijk 5 kinderen.

    2. Alvis Heinrich [1208],
      geb. te Nichteren [Duitsland] op 30 sep 1907,
      ovl. (één week oud) te Nichteren [Duitsland] op 7 okt 1907.

    3. Annie [957],
      geb. te Öding [Duitsland] op 5 feb 1909,
      ovl. (59 jaar oud) te Öding [Duitsland] op 18 jul 1968.

    4. Franzisca Bernardina (Cisca) [1209],
      geb. te Öding [Duitsland] op 14 jun 1910,
      ♥ relatie [365]
      met König König [1224].
      Uit deze relatie geen kinderen.

    5. Heinrich Ignasz (Heini) [955],
      geb. te Öding [Duitsland] op 2 feb 1912,
      ovl. (59 jaar oud) te Öding [Duitsland] op 4 mrt 1971,
      ♥ tr. (resp. 40 en 30 jaar oud) [363] te Öding [Duitsland] op 7 nov 1952,  kerk.huw. te Öding [Duitsland] op 23 apr 1953
      met Anna Johanna Höing [1213], dr. van Bernard Höing [1211] en Anna Fostman [1212],
      geb. te Öding [Duitsland] op 4 jul 1922.
      Uit dit huwelijk 2 kinderen.

    6. Maria [956],
      geb. te Öding [Duitsland] op 20 mrt 1913,
      ovl. (54 jaar oud) te Borken [Duitsland] op 19 jul 1967 (Bidp./rouwk.).

    7. Franziscus Aloisius [1210],
      geb. te Öding [Duitsland] op 22 jun 1914,
      ovl. (één maand oud) te Öding [Duitsland] op 18 aug 1914

    “Wer rastet, der rostet”,

    is een uitspraak van Willem Franciscus Kwak [67] die in Öding [Duitsland] nog steeds gebruikt wordt.“Wie rust, die roest”. De stille en harde werker handelde er zijn hele leven naar. Hij werd op 2 mei 1869 als vierde kind geboren op het Kwakshuus (boerderij Esman) in Kotten.

    Van de jeugd van Willem is niets bekend. Pas in 1893 vinden we hem terug in het oud archief in Bocholt (Duitsland). Daar staat hij ingeschreven als Schreinergezelle (meubelmakersleerling). Hij is dan 24 jaar. Niet veel later begint hij samen met broer Bernard een kleine meubelmakerij in Oeding. Willem woont tegenover de werkplaats en is een harde werker die nauwelijks rust neemt en keihard werkt om zijn gezin te onderhouden. Naast meubels maken de beide mannen ook doodskisten. Timmerman was zeker geen slecht vak getuige een oud liedje in de taal van de grens.


         ‘Mädchen was hest doe lieber                 Meisje wat heb je liever

         Ene klumpner of ne snieder?                  Een klompenmaker of een kleermaker

         Gef mi-j maor ’n timmerman                   Geef mij maar een timmerman

         Daor felt nog es ‘n spöntjen van’.            Daar valt nog wel eens een spaantje af.


    In eerst instantie verloopt de samenwerking goed, maar dan laten ze beiden het oog vallen op het zelfde meisje. De jonge vrouw heet Elisabeth Wienken. Het is de dochter van Bernhard Wienken een kleermaker en Elisabeth Thomes en is geboren in Ramsdorf. Uiteindelijk trouwt Willem met haar. Broer Bernard verbreekt de samenwerking en emigreert dan naar Amerika.


    Op 31 maart 1903 wordt Johan geboren als eerste zoon en enig kind uit deze relatie. Elisabeth overlijdt namelijk op 24 februari 1904, nog geen jaar na de geboorte.

    BroederJohan
    Zoon Johan werkte jarenlang bij zijn vader in de timmerwerkplaats. Hij kreeg daar zijn opleiding tot timmerman. Hij voelde zich echter geroepen tot het kloosterleven. Op 25-jarige leeftijd verlaat hij Oeding en treedt in het klooster van de Oblaten van Maria in Ravensbos, Valkenburg. Hij verbleef daar zijn hele werkzame leven.

    Das alte Pastorat

    In het boek 'Sudlohn en Oeding, zwei Dörfer und eine Gemeinde' zegt auteur en archivaris Ulrich Söbbing dat het alte Pastorat, dat ook wel 'Haus Quack'werd genoemd in 1967 is afgebroken. 


    Uitsnede trouwboekje geboorte Anna

    vlnr. staand: ? Weddeling-Leihaus, Maria [956], Liesbeth [959],
    broeder Johan [959], Heini [955], Annie [957], Anna Olbing-Weddeling

    zittend: echtgenote Weddeling-Leihaus, Willem Kwak, Johan Wienken, Bauer Heinrich Olbing
    knielend: de kinderen van Leihaus-Weddeling: Liesbeth, Maria en Dora

    Willem Kwak, Maria en Johan

    Ruim een half jaar na het overlijden van Elisabeth trouwt Willem voor de 2e keer. Nu met Maria Weddeling: ‘genannt Leihaus’, de dochter van boer Franz Weddeling en zijn vrouw Elisabeth Weddeling-Leihaus. Franz is op boerderij Leihaus ingetrouwd vandaar dat deze naam in de volksmond gehandhaafd bleef. Het huwelijk voltrok zich op 21 november 1904 en het paar kreeg 7 kinderen.


    Het gezin woonde in ‘das Alte Pastoraat’ een huis gelegen aan het Esels-Pättken in Oeding. Een oud en tochtig huis waar het ’s winters zo koud was dat het ijs op de binnenmuren stond vertelde AnnaKwak-Hoïng.


    Ook hun moeder Maria werd niet oud. Ze was tijdens haar leven erg veel ziek. 44 Jaar jong overleed ze op 18 februari 1919 aan hartklachten. Willem is dan 50 en de oudste dochter Elisabeth is dan nog maar 14 jaar.






    De situatie voor Willem was niet rooskleurig. Het gezin had het niet breed. Het was ten tijde van de economische crisis heel gebruikelijk dat er een doodskist werd besteld waar dan vervolgens geen geld voor was. In zo’n geval werd de kist meer dan eens in natura betaald. Bijvoorbeeld door de kinderen aardappels te laten rooien als tegenwaarde voor de kist. Naar goed gebruik werd Elisabeth aan het werk gezet.


    Ook nam Willem een drastische maatregel om de nood te lenigen. Hij gaf zijn dochter Anna weg aan Heinrich Olbing een grote boer uit de directe omgeving. Deze was getrouwd met Anna Weddeling, een zuster van zijn overleden vrouw: Maria. Het paar had geen kinderen en wilde maar wat graag een dochter. Anna Kwak-Hoing, de schoonzuster van Anna vertelde daarover:

    “Mijn schoonvader was maar wat blij dat hij weer een mond minder te voeden had. Daarnaast was ook zijn verstandhouding met haar en dochter Cisca niet al te geweldig. Dus het kwam goed uit om haar de deur uit te doen. Olbing was een grote boer en dat wilde hij weten ook. Wanneer je daar vroeger langs ging om Anna te bezoeken dan kreeg je nooit een hele hand. Hij stak slechts twee vingers uit, omdat je toch iets moest doen. Twee vingers: meer was je niet waard.”


    Volgens haar nichtje Nel, de dochter van broer Gerhard Kwak uit Winterswijk had ze daar beslist een tik van meegekregen. Ze had het namelijk nogal hoog in haar bol. Anna blijft haar hele leven ongehuwd.

    Trouwboekje geboorte Elisabeth

    Bidprentje
    Heine Kwak

    Bidprentje Willem Kwak

    Liesbeth de Haan-Kwak

    Heini Kwak en Anna Hoïng 1952

    Liesbeth

    Wanneer de kinderen groter worden gaat Liesbeth al snel het huis uit. Ze werkte bij haar oom Gerhard Kwak in hotel Germania en bij dokter Bakker in Winterwijk. Daar werd ze huishoudster. Dat Liesbeth in die tijd in Nederland werkte als dienstbode is niet zo vreemd. Ten tijde van de economische crisis was het heel gebruikelijk dat jonge vrouwen zoals zij als dienstbode de grens over gingen. In Nederland was tenminste werk.

    In haar Winterwijkse tijd was Liesbeth verliefd op Hendrik Stoverinck die bij zijn vader in een kleine kleermakerij aan de Misterstraat werkte. Die liefde werd echter door diens familie niet toegestaan want ze was een Duitse. Het waarom is niet bekend. Hendrik trouwde later met Jo Elschot de oudste dochter van Bernardus Elschot uit Bredevoort. Bernardus was tevens de vader van Gerda Elschot de latere echtgenote van slager Gerrit Kwak.

    Liesbeth trouwde op 17 mei 1939 in Apeldoorn met Albertus Bernardus de Haan een cocoswever uit die plaats. In het bevolkingsregister van die plaats wordt haar meisjes naam overigens geschreven als: Kwack. Voor zover bekend kreeg het stel 5 kinderen. Liesbeth overleed op 7 januari 1985 in Apeldoorn.


    Heini

    Heini was een eenvoudige wever en bleef zijn hele leven in Oeding wonen. Hij trouwde in1952 op 40-jarige leeftijd met Anna Hoïng, de dochter van Bernard Hoïng, een huisslachter, en Anna Fostman. Samen kregen ze 2 kinderen.
    Wanneer Heini begin vijftig is slaat het noodlot toe. Hij had nog een stukje land waar hij altijd met veel plezier werkte, naast het werk op de fabriek. Toen hij een keer met een geleend paard onderweg was, om het landje te bewerken, schrok het dier van een luidruchtig passerende auto en viel Heini van het landbouwwerktuig dat dier voorttrok en werden zijn benen zwaar beschadigd. Uiteindelijk leerde Heini weer lopen met krukken, maar kort daarna sloeg de kanker toe. Hij overleed op 59-jarige leeftijd. Zijn vrouw Anna had het in die tijd moeilijk. Ze kreeg geen geldelijke ondersteuning omdat het ongeluk in de vrije tijd had plaats gevonden.
    Ze werd dus gedwongen uit werken te gaan. Jarenlang werkte ze als poetsvrouw. Anno 2009 woont ze nog steeds in het huis dat haar man bouwde. Ze woont op de bovenverdieping bij haar zoon in. Ze is niet echt meer op de hoogte van het verleden en haar kinderen hebben geen enkele interesse in de geschiedenis van hun familie. Gelukkig was Anna wel in het bezit van de prachtige foto’s en papieren die in dit hoofdstuk staan afgedrukt.

    Cisca

    Van de 3e dochter van Willem is niet zoveel bekend. Alleen dat ze al vroeg het huis uit ging. Ze kon net als Anna niet goed met haar vader en de rest van het gezin overweg. Ze trouwde met ene König en kreeg twee zonen.



    Maria.

    De jongste dochter Maria bleef haar hele leven ongehuwd. Ook van haar zijn geen nadere gegevens bekend. Alleen dat ze 19 juli 1967 op 54 jarige leeftijd overleed.

    Nederlands paspoort Willem Kwak


    Willem Kwak overleed 83 jaar oud op 15 augustus 1952. Opvallend is dat hij, maar ook zijn kinderen allemaal Nederlander waren. Dat deden ze enerzijds uit voorzorg voor het geval er weer een oorlog zou uitbreken en dat ze dan naar Nederland zouden kunnen vluchten. Veel heeft het niet geholpen, want Nederland was ook bij de Tweede Wereldoorlog betrokken. Anderzijds ontbrak het ze gewoon aan geld om een Duits paspoort aan te vragen. Pas toen ze geld genoeg hadden werden ze Duits staatsburger. Anna KwakHoïng deed dat pas op latere leeftijd en moest er toen maar liefst € 200 voor betalen.

    Femielie

     

    Webmaster Gerhard Kwak

     

    Website van de Achterhoekse & Twentse families Kwak, Elschot, ten Thij en Goossen.

     

    Neem contact op met:

     

    Adres: Wielseweg 3-57, 3896 LA Zeewolde

    Email: g.kwak@kpnmail.nl

     

    © 2018 - 2020 Gerhard Kwak, Zeewolde.  All Rights Reserved