Hetty Kwak - 55

Gezinsblad van Hetty Kwak & Gerard Knoop

Hetty Kwak & Gerard Knoop

Handtekening Gerard Knoop

Hetty in de tuin van Hof van Holland in Winterswijk

Uitreksel trouwboekje

Inpakpapier

Gradus Petrus Bernardus (Gradus) Knoop [366], zn. van Gradus Arnoldus Knoop [367] en Johanna.Wilh. M. de Man [368],

geb. te Arnhem op 5 mei 1915, RK,

ovl. (65 jaar oud) te Arnhem op 8 feb 1981, begr. te Arnhem op 13 feb 1981.

♥ tr. (resp. 24 en 28 jaar oud) [95] te Velp op 14 jun 1939

met Maria Hedwig (Hetty) Kwak [55], dr. van Johannes Gerhard (Gerhard) Kwak [46] (Reiziger, Hotelhouder) en Dora Frida Hedwig (Hedwig) Möller [47] (Huisnaaister, Costumiere),

geb. te Winterswijk op 28 dec 1910, ged. RK te Winterswijk,

Huishoudster,

ovl. (90 jaar oud) te Arnhem op 4 apr 2001, gecr. te Arnhem op 9 apr 2001.

Uit dit huwelijk 5 kinderen:

 

  1. Hedwig J.M. (Hetty) [369],
    geb. te Velp op 11 jun 1941,
    Verpleegster,
    ♥ tr. (28 jaar oud) [261] op 8 nov 1969
    met Anthony(Tony) Gould [891].
    Uit dit huwelijk 2 kinderen.

  2. Gerardus P.F. (Gerard) [370],
    geb. te Velp op 4 okt 1942,
    Constructie tekenaar.

  3. Aloysius J.P. (Louis) [371],
    geb. te Velp op 13 dec 1943,
    Architect,
    ♥ tr. (22 jaar oud) [262] op 30 sep 1966
    met Veronica Joan (Veronica) Goodwin [892]
    Uit dit huwelijk 2 kinderen.

  4. Lucia A.J. (Lucy) [372],
    geb. te Velp op 9 mrt 1945,
    ♥ tr. (26 jaar oud) [263] op 26 nov 1971
    met Harold(Harry) Stone [893].
    Uit dit huwelijk een dochter.

  5. Georgius B.A. (George) [373],
    geb. te Velp op 27 feb 1947,
    Makelaar,
    ♥ tr. (33 jaar oud) [52] op 13 dec 1980
    met Jennifer (Jenny) Daly [499].
    Uit dit huwelijk een dochter.          

“We waren van plan weg te lopen!”


Toen Hetty de oudste dochter van Gradus Knoop en Hetty Kwak, en broer Gerard voor de zoveelste keer te horen kregen dat ze weer gingen verhuizen wilden ze weglopen. Al gauw bedachten ze dat ze dan bij oma ook weer naar een andere school zouden moeten. Dus ze legden zich maar neer bij de situatie. Deze keer ging het gezin naar Zuid-Afrika. De onrust van Gerard Knoop was de oorzaak van dit vertrek. Nu zitten de nazaten van Gerard en Hetty al jaren in Zuid Afrika. Hetty verhaalt over hun leven.


Hetty werd geboren op 28 december 1910. Ze volgde de lagere school en verliet Winterswijk op ongeveer 18jarige leeftijd. Ze ging aan de slag op verschillende adressen in Arnhem. Ze werkte onder andere bij architect Welling aan de Paul Krugerstraat. Hetty was daar kamermeisje. Ze leerde daar Cato Bolder, de latere vrouw van haar broer Otto, kennen die in de keuken werkte.


Omstreeks april 1932 ging ze aan de slag bij Hotel en restaurant Bordelaise aan de Velperweg 2 in Arnhem, een modern etablissement gezien de aanduiding op de enveloppe. Ze trad in dienst als keukenmeisje en kookster en kreeg haar opleiding in de fijne keuken. Ze moest daar heel zuinig leren koken, want anders kon er volgens de hotelier geen winst gemaakt worden. Op haar getuigschrift krijgt ze een uitstekende beoordeling. Ze wordt ontslagen aan het einde van het seizoen op 15 oktober 1932. Daarna heeft ze een tijd in Amsterdam gewerkt bij de familie Mutsaerts aan de Vondelstraat 148. Een deftige familie die haar had aangesteld om de daar aanwezige dochter van een Duitse zakenrelatie de kneepjes van het huishouden bij te brengen.

Getuigschrift en adres van Bordelaise in Arnhem

Na verloop van tijd gaat Hetty weer terug naar Arnhem en komt in dienst bij notaris Coster. De familie woont in een dure villa waar je wel met de fiets door de keuken kon rijden zoals ze zelf altijd zei. In die keuken werkten ze in totaal met vier vrouwen. In die tijd leerde ze Gerard Knoop kennen. Dat zal ongeveer in 1934 geweest zijn. Althans dat staat in een liefdesverklaring in het poëziealbum van Hetty Kwak. Gradus Petrus Bernardus Knoop was de zoon van Gradus Arnoldus Knoop en Johanna Wilhelmina de Man.

Links Hetty anno 1930


Rechts: Hetty en Gerard Knoop

Hetty’s aanstaande Gradus werd in het dagelijkse leven meestal Gerard genoemd. Hij was boekhouder van beroep . Hij had een baan bij het Rijks Textiel Bureau in Arnhem. Later in de oorlog, na het bombardement van Arnhem had hij tijdelijk een functie op het kantoor van de organisatie in Hengelo in Twente. Gerard was een stille en rustige man. Hij was absoluut geen prater en trok zich het liefst terug op zijn eigen kamer. Hij was privé een echte binnenvetter, een uiterst muzikale man met een vrijwel absoluut gehoor die leefde voor de muziek hoewel hij geen instrument bespeelde. Dat had hij van huis uit wellicht meegekregen. Iedereen was heel muzikaal in zijn familie. Zijn zus Jo zong jarenlang in het kerkkoor en speelde piano in het Arnhemse Stadsorkest. Daarnaast hield hij van lezen. Niemand mocht aan zijn boeken en muziekwerken komen. In contrast met zijn muzikaliteit was hij redelijk technisch en kon vrijwel allesrepareren.Hetty:


“Toen we in Amsterdam woonden, heeft hij zelf een radio gebouwd waar de man van zijn zuster Agnes een mooie kast omheen had gebouwd. Later in Kaapstad had hij een vriend met een modelspoorbaan in zijn garage. De treinen waren kapot maar mijn vader heeft toen alles gerepareerd. Maandenlang leefde hij op zijn kamer tussen de treinen. Volgens mij had hij beter een technische loopbaan kunnen volgen, dan was hij misschien een gelukkiger mens geweest.“

Sigarenmagazijn Sumatra

Hetty Kwak werkte gedurende de verkering in een klein sigarenwinkeltje aan de Sophiastraat 51 in Velp. Dat sigarenwinkeltje was het eigendom van Berend van Brussel. Ze kwam vermoedelijk met de man in contact vanwege een vertegenwoordiger in sigaren die altijd bij haar vader over de vloer kwam.


Het winkeltje werd op 20 september 1937 overgenomen door Gerard Knoop. Hij kocht de goodwill en de inventaris destijds voor het bedrag van f 500,00. De voorraad werd ook genomen tegen de verkoopwaarde minus 20% winst. Volgens zus Nel heeft Hetty dit zaakje vermoedelijk aangenomen omdat ze, ondanks de druk van haar vader, absoluut niet weer naar Winterswijk wilde vanwege het overlijden van haar moeder.

Koopcontract

Heropening Sumatra 1948

Op bezoek bij opa Kwak in Winterswijk

Vlnr: Lucie, Gerard, Georg, moeder Hetty, Louis en Hetty

m.s. Randfontein

Hetty jr.

Gerard en Louis Knoop

Lucie

Bidprentje Gerard Knoop

Bidprentje Hetty Knoop - Kwak

Vlnr achter: Gerard Knoop en  Hetty / Henk Bolder en Paula

Voor: Clasien  en  Frits Forrer, Hetty Kwak ,Paul Forrer 

Gezamenlijke trouwkaart 1939

Aankoop kwitantie

Gerard en Hetty zijn voor de wet getrouwd op 9 juni 1939 in Rheden. Samen met haar zus Paula en Henk Bolder vierden ze het kerkelijke huwelijksfeest een paar dagen later in Winterswijk in hotel Hof van Holland.


Het leven was goed tot de oorlog roet in het eten gooide. Hetty:

“Henk Bolder, de man van zuster Paula Kwak, en Gerard Knoop waren dikke vrienden, hoewel ze van karakter volkomen tegengesteld waren. Henk was de tegenpool van Gerard. Samen bleven ze in de oorlog overeind. Ze doken samen onder en gingen steeds samen op jacht naar voedsel. Ze haalden in de oorlog van alles en nog wat uit om hun gezinnen in leven te houden. Op een keer stalen ze zelfs een varken.” 


Tijdens de operatie Market Garden in Arnhem werd het gezin van Henk en Paula geëvacueerd. Ze trokken in bij Gerard en Hetty in Velp, in het sigarenwinkeltje. Ook daar ging het mis toen in oktober 1944 het huis werd gebombardeerd. Ze zaten daar toen met veertien personen bij elkaar. Het gezin Knoop met vijf personen, het gezin Bolder met vijf personen, opa en oma Knoop en de beide zussen van Gerard: Jo en Ton. Terwijl Paula in de keuken de kinderen stond te wassen waren Paulien Bolder en Hetty jr. in de schuur. Bij het alarm  vluchtte iedereen de kelder in. De beide vaders waren er niet, want die waren naar Arnhem om spullen van de Bolders op te halen. Groot was de schrik toen ze tijdens het bombardement tot de ontdekking kwamen dat ze in de haast om naar de kelder te vluchten kleine Louis in de box hadden laten zitten. Gelukkig kwam die er redelijk ongeschonden vanaf. Hij had alleen een scherfwond aan zijn hoofd. Na het bombardement werd iedereen geëvacueerd naar een school in Velp, waar ze konden slapen in het stro.

Vlnr:

Luci, Gerard, Louis, Hetty, Gerard jr., Hetty, Georg.

Circa 1948

Later heeft de familie nog een tijd bij kennissen in huis gewoond tot vader Knoop de kelder bewoonbaar had gemaakt. Daar werd niet veel later Lucie geboren. De Bolders waren toen al geëvacueerd naar Apeldoorn.
Het gezin van Hetty verbleef een aantal maanden in de serre van een grote villa van een fabrikant in Velp die tijdens het bombardement gespaard was. Ondanks de zware tijden hadden ze het samen niet echt slecht en na de oorlog werd de situatie al snel weer normaal. Op 23 januari 1948 werd sigarenmagazijn ‘Sumatra’ weer geopend.


De ommekeer

Het hele leven van Gerard Knoop veranderde compleet toen vriend en zwager Henk Bolder tijdens werkzaamheden aan de stationsoverkapping van Arnhem een ongeluk kreeg waaraan hij ongeveer anderhalf jaar later zou overlijden. Gerards beste vriend was er niet meer. Henk was niet de enige. Samen waren ze in de oorlog verschillende vrienden verloren en ook de woningen waren vernietigd. Gerard kreeg een ernstige zenuwinzinking. De dokter raadde hem aan om Arnhem te verlaten. Dat zou het genezingsproces versnellen en vanaf dat moment wilde Gerard weg. Hij solliciteerde op een advertentie van het departement van financiën. Die bood een functie in Indonesië aan. Standplaats Batavia. Gerard is wellicht op het idee gekomen door de enthousiaste verhalen van zwager Paul Kwak. Hij tekende een contract van drie jaar en vertrok vrijwel meteen om de overkomst van het gezin voor te bereiden. Dat hem niet lang daarna zou volgen.

Het gezin woonde in Buitenzorg. Na 1949 werd de naam omgedoopt tot Bogor. Hetty: 


“Mamma heeft altijd gezegd dat deze tijd de beste was van haar hele leven. Een heerlijk klimaat, een mooi huis en drie bedienden om het werk te verzetten. We speelden er ongestoord. Op de zondag slachtte Mamma altijd een kip en werd er Hollands gekookt zoals zij dat noemde. Kortom een klein paradijsje.”


De enige dissonant was de keer dat Hetty door een dolle hond in de arm werd gebeten en ze naar het Louis Pasteur ziekenhuis in Bandoeng moest voor een, drie weken durende, kuur om hondsdolheid te voorkomen. Gerard had in Indonesië altijd een kamer voor zich alleen. Daar trok hij zich terug met zijn muziek en zijn boeken.


In 1951 kwamen Hedwig en de kinderen terug naar Nederland. Ze moesten wel omdat de politieke situatie in Indonesië zo was verslechterd dat blijven geen optie meer was. De strijd om onafhankelijkheid werd in alle hevigheid gevoerd en het leven werd er niet beter op. De terugkeer was nogal onverwacht. Gerard kwam namelijk op een dag thuis en vertelde dat er ingepakt moest worden. Het gezin zou worden geëvacueerd. De boot zou over drie weken vertrekken. Dat was rond 20 juni en ze kwamen ongeveer 16 juli 1951 in Rotterdam aan. Gerard zelf zou achterblijven omdat hij zijn contract uit moest dienen. Hij had namelijk net voor een jaar bijgetekend. Hij zou pas in april 1952 terug keren naar Nederland. Dit was voor het gezin het einde van het mooie leven in Indonesië. Het land met zijn aangename klimaat en het redelijk luxe leven met de bediendes die alles en nog wat voor je deden werd met grote tegenzin achtergelaten.

Terug naar Nederland

Na aankomst in Nederland, in Rotterdam, vertrok het Hetty en de kinderen naar Ootmarsum. Daar werden ze, tot grote ontevredenheid van Hedwig ondergebracht in de Villa Vrede-oord. Hetty:


“Mamma had bij de Dienst Maatschappelijke Zorg (DMZ) gevraagd naar een woning in de omgeving van Arnhem. Dan was ze tenminste weer in een buurt waar ze bekend was. Het werd uiteindelijk Ootmarsum ‘of all places’ en daar wasze absoluut niet gelukkig mee. Daar kwam nog bij dat het gezin onvolledig was, Pappa was immers nog in Indonesië, zodat ze geen eigen woning konden huren maar in de noodopvang moesten.”


Ze kregen één kamer toegewezen voor het hele gezin. Er stonden drie twee persoonsbedden langs de wanden en in het midden stond een tafel met stoelen en een potkachel. Om de kamer warm te stoken kregen ze per dag een kit kolen en een turf. Daar moesten ze het mee doen. Om te badderen kreeg mamma een halve dag per week in de gezamenlijke badkamer. Deze dag werd midden in de week toegewezen. Dat leidde tot heftige protesten van mamma omdat de kinderen door de week naar school waren en dus niet gewassen konden worden. Het eten kwam uit de centrale keuken. Mamma liet dat meestal op een dienblad komen omdat ze met de kinderen geen overlast wilde in de centrale eetzaal. Het meisje dat het eten kwam brengen had kennelijk moeite met de situatie voor het gezin want ze bracht vaak, stiekem, een schaaltje appelmoes mee voor de kinderen. Al met al was het geen prettige tijd. Zeker niet gezien de f 400,00 die Gerard ieder maand overmaakte naar de DMZ. Een fors bedrag waar Mamma ook nog een beetje zakgeld van kreeg. Ze was het absoluut niet eens met de situatie en na een hoop gezeur en protesten bij de hoge heren in Den Haag mochten ze weg en vertrok de familie naar Arnhem waar ze in hotel  Bos verbleven tot Gerard terug kwam.


Vervolgens verhuisden ze met hem naar Amsterdam omdat Gerard daar een baan kon krijgen. Daar woonden ze gedurende twee jaar. Eerst aan de Prins Hendriklaan en ruim een half jaar later betrokken ze een eigen huis aan de Sinjeur Semeynsstraat 63h in Amsterdam-West. Al met al gingen de kinderen in korte termijn maar liefst naar vier verschillende scholen. Ootmarsum, Arnhem, Amsterdam-Zuid en-West.


Zuid-Afrika

Gerard kon niet meer wennen aan de situatie in Nederland en zinde weer op vertrek. Hij vond Nederland veel te koud. Emigreren was in die tijd niet zo gemakkelijk want de meeste landen hielden, zo kort na de oorlog de deur op slot. Alleen Canada, Australië en Zuid-Afrika wilden emigranten hebben. Gerard vond Canada veel te koud en Australië veel te ver weg dus het moest Zuid-Afrika worden. Dat was echter niet zo eenvoudig, want dat land zat niet te wachten op boekhouders. Dus hij vertrok als toerist om een baantje te zoeken, ondanks het feit dat de kinderen en Hetty helemaal niet meer weg wilden, die wilden het liefst bij de familie blijven. De kinderen waren zelfs van plan om weg te lopen omdat ze weer naar een nieuwe school moesten. Dat zou dan de zesde worden in een paar jaar tijd. Gerard ging voor de zoveelste keer alleen

Tafelberg Zuid-Afrika


Al snel bleek Gerard heel teleurgesteld in Zuid-Afrika. Het verschil met Indonesië bleek veel te groot. Maar hij was te trots om dat toe te geven en terug te gaan. Trouwens, als hij dat wel had toegegeven, was er niet eens geld voor, ondanks het feit dat hij heel zuinig was. Drie maand lang heeft hij alleen in Zuid-Afrika gezeten en nergens naar om gekeken. Hij heeft alleen naar werk gezocht. Dat lukte en in april 1954 vertrok het gezin naar Zuid-Afrika. Doordat Gerard zich eigenlijk nooit met gezinsomstandigheden bezig hield, gaf deze situatie weer aanleiding tot vervelende problemen. Hij wist niets van het huishouden, van huishuur of van de scholen waar zijn kinderen eventueel naar toe moesten. Dat gebeurde niet met opzet, maar hij hield zich er gewoon niet meebezig. Hij dacht alleen aan zichzelf en aan zijn werk. Mede daardoor had Hetty er nooit bij stilgestaan dat het in Zuid-Afrika winter was toen ze in de zomer vertrokken. Uit oogpunt van een teveel aan bagage en de kosten die het transport met zich mee zouden brengen, had ze dus alle winterkleren verkocht.


Het gezin betrok een huis dat Gerard inmiddels had gehuurd. De huur bedroeg 22,50 Afrikaanse Pond, terwijl zijn inkomen nauwelijks meer dan het dubbele bedroeg en wel 45 pond per maand. Dat was nog redelijk gezien het feit dat boekhouders maar matig betaald werden. Na heftige protesten werd de huur dan ook verlaagd. Er werd door Gerard en Hetty stevig gespaard zodat ze na verloop van tijd een huis konden kopen in Vredehoek in de omgeving van Kaapstad.

Afrikaanseschool

Eenmaal aangekomen moestende kinderen naar school van 9-12 en van 14-16 uur. De taal, Engels, vormde een groot probleem. Dus vertrok Hetty met het hele gezin naar een Afrikaanse school vanwege de taal. Dat deed ze alleen want Gerard stond daar gewoon niet bij stil. De Afrikaanse school was makkelijker, want als ze langzaam spraken dan was het Afrikaans wel te volgen. Op deze school kregen de kinderen al snel problemen.


Ze wilden daar wel graag Hollanders vanwege de taalbeheersing maar aangezien de Zuid Afrikaanse godsdienst Nederlands Hervormd was, hadden ze een grondige hekel aan katholieke kinderen. Ze werden dan ook oogluikend toegelaten wanneer ze de andere kinderen niet met het katholieke geloof zouden beïnvloeden. Het ‘roomse gevaar’, één van de grote gevaren naast zwarten en roden (communisten), moest wel in toom gehouden worden. Deze situatie drukte de stemming in het gezin behoorlijk. Ook Gerard zelf kreeg ermee te maken: zo werd hij bijvoorbeeld tijdens een sollicitatie bij het gouvernement juist vanwege het geloof afgewezen. Hetty:


“Na vier weken school sprak er niemand meer tegen ons. Mamma haalde ons in juni tijdens de vakantie weg van die school en ging met ons naar de pastorie om ons in te schrijven bij de katholieke school.“


Hetty jr. moest mee want die beheerste de taal al een beetje. Daarna kwamen ze op de katholieke school van de nonnen. Echt geweldig liep dat niet, maar de pastoor had een helder idee en vroeg zich af of Mamma Duits sprak. Zijn secretaresse was namelijk een Duitse non en die kon ze dus helpen met vertalen. De katholieke school veroorzaakte wel financiële problemen, want het was een privé-school en dat kostte veel geld.


Op de nonnenschool waren jongens en meisjes gescheiden en het was er verschrikkelijk. Ondanks het feit dat ze de Ierse nonnen wel ervoeren als een rustpunt in de godsdienststrijd die ze net achter de rug hadden. Niet alleen vanwege het uniform, maar de school bemoeide zich met van alles en nog wat. De situatie bij de nonnen was gewoonweg dictatoriaal. 


Iedere maandag werd er een register bijgehouden waarin werd aangetekend wat je in het weekend had gedaan. Je moest eigenlijk rekening en verantwoording afleggen. Ook bedachten de nonnen soms uitjes naar de bioscoop waar de leerlingen, uit oogpunt van opvoeding naar een bepaalde film moesten kijken. Daar hadden ze bij Knoop thuis geen geld voor dus dat gaf ook weer problemen.


Thuis waren er eigenlijk nooit problemen. Alle gezinsleden hadden veel vrienden. Nederlanders, Belgen en Duitsers. Later in Vredenhoek hadden ze ook veel Joodse vrienden. Omdat die daar veel woonden. Geen probleem want ze speelden en gingen uit met iedereen.


Naar Nederland

In 1962 reisde Hetty alleen terug naar Nederland vanwege het overlijden van haar broer Gerrit. Ze was helemaal van slag en wilde per se haar familie zien voor het te laat was. Hetty ontdekte tijdens die reis wel dat het eigenlijk nergens perfect was. Ze had door haar onvrede over het vertrek uit Nederland in 1954 haar vaderland eigenlijk veel teveel geïdealiseerd.

Nog één keer alle zussen bij elkaar op de m.s. Randfontein bij het vertrek van Hetty in 1963 vlnr.: Agnes [56], Nel [58], Paula [57], Truus [193], Ida [53], Hetty [55], Maria[51]


Na haar bezoek aan Nederland kreeg Hetty vrede met de situatie en wende ze langzaam aan het leven in Zuid-Afrika. Uiteindelijk werd ze gelukkig. Ze had haar kinderen en haar werk en dat maakte veel goed. Ook raakte ze steeds meer ingeburgerd omdat haar kinderen ook op school hun draai vonden en steeds meer vrienden mee naar huis brachten. Doordat de leeftijden dicht bij elkaar lagen viel er veel samen te ondernemen en groeiden ze uit tot een hecht gezin. Het was gezellig om thuis te komen. Hetty:


“Alleen het kokenvan mijn moeder is eigenlijk nooit veranderd. Ze moest niets hebben van de Afrikaanse keuken en kookte stug door op z’n Hollands. Ze was er zelfs trots op steeds iets Hollands voor te kunnen schotelen en dat gaf ze aan ons door. Haar invloed zien we zelfs nu nog. Gerard en George kunnen allebei goed koken en koken van alles, maar Lucie en Louis houden het nog hoofdzakelijk bij de Hollandse keuken. Veronica, de vrouw van Louis, moest zelfs Hollands leren koken en Harry, de man van Lucie moet ook geen Afrikaans eten, die wil alles op z’n Engels geserveerd hebben. Ik zelf heb kennis gemaakt met de Afrikaanse keuken toen ik als verpleegster in opleiding was en intern woonde.”


Hetty Knoop volgde in Afrika nog een jaar de lagere school omdat die daar 7 jaar, één jaar langer, duurde. Daarna ging ze naar de hogere school. Ze geeft aan dat haar eerste jaren in Zuid-Afrika niet gemakkelijk waren. Hetty was toen 13 jaar. Ze heeft vaak terug verlangd naar Nederland. Het was moeilijk op school. Engels en Afrikaans waren verplicht en op de hogere school kwam er ook nog eens Latijn bij.


Hetty was de oudste en via haar werd uitgezocht hoe de situatie met scholen en dergelijke in elkaar zat. Omdat het Engelse schoolsysteem werd gehanteerd werd de rangorde bepaald door het geven van een percentage. Vanwege het feit dat Hetty al op de hoogte was van de Engelse maten en dergelijke scoorde ze dus meteen hoog. Ze stond meteen al op de vierde plaats. Hetty was niet de enige die problemen had. Ook George had het moeilijk. Door de verschillen in jaargetijden kwam hij in Zuid-Afrika weer terug in het begin van de eerste klas. Hij was op school niet te genieten omdat hij zijn medescholieren, door omstandigheden, ver vooruit was. Hij werd dus overgeplaatst naar de tweede klas waardoor de problemen grotendeels waren verholpen. Hetty:


Het leven van de kinderen

Uiteindelijk ging Hetty jr. als verpleegster werken in het kinderziekenhuis van het Red Cross War Memorial Children Hospital van Kaapstad, dependance van het beroemde ziekenhuis ‘Grote Schuur’ waar hartchirurg Christiaan Barnard (1922-2001) in 1967 de eerste harttransplantatie ter wereld verrichtte. Ook werkte ze in het ‘Mijn-ziekenhuis’ in Oranjemund. Daarna volgden nog een paar andere ziekenhuizen tot ze haar algemene verpleegstersopleiding voltooid had en de opleiding tot vroedvrouw kon volgen.Vóór haar huwelijk met de Zuid-Afrikaan Tony Gould op 8 november 1969, verbleef ze in 1966-1967 nog in Nederland waar ze in het St. Elisabeth Gashuis in Arnhem heeft gewerkt. Van 1982 tot 2004 werkte ze in de bedrijfsgezondheidsdienst. In het gezin werden twee kinderen geboren: Chris (1973) en Cathy (1975). Echtgenoot Tony overleed op 1 augustus 1996. Hetty woont anno 2009 in Kaapstad.

Broer Gerard is altijd vrijgezel gebleven. Hij woont al jaren in Kaapstad en heeft altijd bij dezelfde baas gewerkt tot deze zijn zaak sloot. Hetty:


“Gerard houdt niet van verandering en gaat nooit op vakantie. Hij werkte 32 jaar bij dezelfde baas, woont al 30 jaar in dezelfde flat en heeft een auto van 20 jaar oud. Hij geniet net als zijn vader van muziek en rust.”


Louis heeft het in zijn jeugd nog een keer in Nederland geprobeerd. Hij werkte toen bij 'Turmac sigaretten' in Zevenaar. Toen hij echter een oproep kreeg voor het vervullen van zijn dienstplicht, ging hij snel weer terug naar ZuidAfrika. Hij kreeg daar een baan bij een architectenbureau als tekenaar. Dat beviel hem zo goed dat hij daarna als architect afstudeerde aan de universiteit van Kaapstad. Hij bleef nog een paar jaar bij dezelfde baas maar begon toen met zijn eigen architectenkantoor. Hij is getrouwd met de Zuid-Afrikaanse Veronica Goodwin op 30 september 1966. Ze kregen twee kinderen: André (1970) en Louise (1974). Louis is gek van paarden en heeft zijn eigen racepaarden die meedoen aan wedstrijden.


Lucie heeft een kantooropleiding gevolgd op het gebied van de handel en heeft als gevolg daarvan een aantal jaren op kantoor gewerkt. Ze trouwde in 1971 op 26 november met Harry Stone en ze kregen één kind: Teena (1972). Ze woonden een tijdje in Johannesburg maar kwamen terug naar Kaapstad waar Harry zijn eigen bedrijf begon.


George volgde na zijn school een opleiding als liftmonteur bij de Otis liftmaatschappij.  Hij heeft voor dit bedrijf een tijdje in Londen gewerkt. Nadat hij teruggekeerd was in Zuid-Afrika kreeg hij genoeg van vuile handen en werd verkoper. Hij heeft, volgens Hetty van alles en nog wat verkocht: kauwgum, scheermesjes, toiletten, machines van Honda, matten en nu is hij makelaar en verkoopt huizen. Hij trouwde op13 december 1980 met de ZuidAfrikaanse Jenny Daly. Samen kregen ze dochter: Natasha (1984). Het paar scheidde in1986. 


Gerard overlijdt

Vader Gerard had in Afrika verschillende banen. Bij een leverancier van motoren, bij Philip Morkel, een meubelverkoper in de Wes-Kaap, bij verschillende restaurants, een hotel en in zijn laatste baan was hij verbonden aan een reisbureau. Tijdens deze baan ging Gerard alleen naar Nederland terug. Hij toerde een tijdje door Europa en zag deze reis wellicht als een manier om ervaring op te doen.Toen hij echter terug kwam zat er een jongere kerel op zijn plaats die de helft kostte en net zo goed werkte. Op 62-jarige leeftijd stond hij vervolgens op de keien. Hij ging daarom in 1976 terug naar Nederland waar de man van zijn jongste zus Lyda: Bart Weber hem een baantje had bezorgd in Amsterdam. Hetty volgde hem een paar maanden later, maar de kinderen bleven achter. Die hadden zich intussen gesetteld.


Gelukkig had Gerard in al die jaren steeds AOW betaald in Nederland zodat hij op zijn 65e met pensioen kon. Toch wilde Gerard na zijn pensionering weer terug naar Zuid Afrika. Hij was er volop mee bezig toen hij in 1981 een hartinfarct kreeg en overleed.


Hetty blijft in Nederland

Negen maanden na het overlijden van Gerard ging Hetty op vakantie naar Zuid-Afrika waar ze drie maanden bij de kinderen en kennissen verbleef. Ze wilde bekijken of ze zich definitief in Afrika zou vestigen. Maar uiteindelijk bleken er nauwelijks nog oude vrienden te vinden en de kinderen waren ook allemaal op zichzelf. Daarnaast had ze in Nederland haar oude leventje en vrienden weer opgepakt en ze besloot dus definitief terug te keren. Ze wilde niet van haar kinderen afhankelijk zijn, die hadden hun eigen leven. Ze woonde de eerste tijd in Arnhem aan de Schimmelpenningstraat en daarna op Onder de Linden 9. De laatste jaren bracht ze door in een aanleunwoning bij het verzorgingstehuis Laurentius aan de Akkerwindestraat 13 in Arnhem-Zuid. Omringd met spulletjes en getuigen van haar roerige leven met Gerard en de kinderen. Ze had het best naar haar zin in Holland. Ze was weer terug in de streek waar ze zo van hield, dicht bij haar familie. De laatste jaren van haar leven bracht ze door in Huize Regina aan de Arnhemsestraatweg in Velp, terug waar het allemaal begonnen was. Hetty:


“Mijn moeder leefde altijd alleen maar voor haar gezin. Daarnaast had ze altijd vriendinnen die veelvuldig over de vloer kwamen. In de laatste jaren van haar leven was ze soms wel eenzaam. Vooral tijdens de weekenden, want dan waren haar zusters meestal bij de kinderen.‘Dan heb ik geen kinderen bij de hand,’ zei ze vaak. Ook de feestdagen vond ze niet echt prettig. Dan was ze liever bij de kinderen."


Toen dat niet meer ging kwamen de kinderen bij haar op visite, tot ze in 2001 op 90-jarige leeftijd in Arnhem overleed.

Vlnr: Agnes, Paula, Nel en Hetty. Circa 1996


Gerard was eigenlijk de minst te benijden persoon van het gezin. Na de dood van Henk Bolder heeft hij zijn draai nooit meer echt gevonden. Hij heeft dat echter nooit laten merken aan zijn kinderen. Hetty zegt daarover:


“Ik kwam daar pas achter toen ik een Hollandse priester in Zuid-Afrika, Jan Kavelaars, op de hoogte stelde van zijn overlijden. Pappa had daar nog wel eens contact met deze priester. Kavelaars condoleerde me en sloot de condoleance af met de opmerking dat hij hoopte dat vader nu eindelijk rust voor zijn ziel had gevonden.”


De kinderen van Gerard en Hetty hebben hun draai gevonden in Zuid-Afrika en komen slechts sporadisch terug naar Nederland. Ondanks het feit dat ze al jaren in Zuid-Afrika wonen hebben alle kinderen hun Nederlandse paspoort behouden. Desondanks zegt Hetty:


“Er is altijd iets dat trekt naar het verleden en naar de plaatsen waar we gewoond hebben. Bij de één is dat sterker dan bij de ander. Maar we zijn nu zo lang hier en zo ingeburgerd in de cultuur en de leefwijzen dat het volgens mij moeilijk zal zijn om weer in Nederland te gaan wonen.”

Femielie

 

Webmaster Gerhard Kwak

 

Website van de Achterhoekse & Twentse families Kwak, Elschot, ten Thij en Goossen.

 

Neem contact op met:

 

Adres: Wielseweg 3-57, 3896 LA Zeewolde

Email: g.kwak@kpnmail.nl

 

© 2018 - 2020 Gerhard Kwak, Zeewolde.  All Rights Reserved